Beth yw'r ots?

Mae Cynefin yn rhaglen sy'n archwilio ffyrdd newydd o gyflwyno newidiadau a gwelliannau tymor hir i safon byw a lles cymunedau ledled Cymru. Trwy weithio ar draws pob sector, heb gyfyngiadau allbynnau a thargedau prosiect caeth, mae'r gwaith yn medru ymateb i'r cyfleoedd a gynigir gan adnoddau, isadeiledd, gweithgareddau presennol a diddordebau pob cymuned unigol. Mae'r rhaglen felly'n cynnig dull cwbl bwrpasol wedi'i seilio ar leoliad er mwyn sicrhau datblygu cynaliadwy ar lawr gwlad.

Mae tri phrif ganlyniad yn ganolog i raglen Cynefin: gwella a chael effaith ar 'le', 'proses' a 'pholisi'.

Lle

Blaenoriaeth y Cydlynydd Lle yw cael dealltwriaeth lawn o adnoddau a photensial pob lle, ac i ymgysylltu'n eang ar draws yr ardal er mwyn creu consensws ar gyfer gweledigaeth gymunedol. Dyma hanfod trywydd seiliedig ar le.

Trwy gyswllt â chymunedau a hwyluso cyfleoedd

Trwy gyswllt â chymunedau a hwyluso cyfleoedd, mae Cynefin yn galluogi pob cymuned i wella'r lleoedd maent yn byw ac yn gweithio ynddynt, i fod yn rhan o'r penderfyniadau sy'n effeithio arnynt, ac i sicrhau gwelliannau gwirioneddol a phendant i'w hardal.

Bydd pob Cydlynydd Lle'n gweithredu'n wahanol i

Bydd pob Cydlynydd Lle'n gweithredu'n wahanol i ymateb i anghenion a dymuniadau'r gymuned, er yn gyffredinol, bydd Cynefin yn ceisio gwella mynediad at amgylchedd leol o ansawdd uchel, fydd yn ei dro yn helpu i wella ansawdd bywyd ac yn sicrhau nifer o fanteision o ran iechyd corfforol a meddyliol, cyfleoedd addysgol a gwydnwch cymunedol. Mae'r Cydlynydd Lle'n arwain y gymuned tuag at ddewisiadau mwy cynaliadwy yn eu ffordd o fyw, fydd yn arwain at effeithiau cymdeithasol, amgylcheddol ac economaidd cadarnhaol, ac yn gwella cyfleoedd ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

Trwy rymuso pobl leol a

Trwy rymuso pobl leol a rhoi llais iddynt yn y prosesau sy’n rheoli eu hamgylchedd a’r gwasanaethau sy’n cael eu darparu ar eu cyfer, mae Cynefin yn helpu i greu balchder mewn lle o fewn cymunedau.

Proses

"Proses" Cynefin yw archwilio ffyrdd newydd o weithio, i brofi gwahanol ffyrdd o gysylltu â chymunedau a rhanddalwyr, ac i archwilio sut gall prosiectau weithio ar draws gwahanol sectorau trwy fod yn greadigol, arloesol a dewr wrth greu perthnasau ac arferion gwaith newydd.

Mae gofyn i Gydlynwyr Lle weithio gydag ystod eang

Mae gofyn i Gydlynwyr Lle weithio gydag ystod eang o randdalwyr o wahanol sectorau o swyddogion polisi Llywodraeth Cymru i grwpiau cymunedol a thrigolion lleol. Maent wedyn mewn safle da i gysylltu syniadau, ychwanegu gwerth at ffrydiau gwaith mudiadau eraill, creu perthnasau, a manteisio ar gyfleoedd sy'n amlygu i gydweithio ac arloesi.

Gallant hefyd gael gwared o rwystrau

Gallant hefyd gael gwared o rwystrau sy'n bodoli rhwng cymunedau a'r gwasanaethau sy'n cael eu darparu ar eu cyfer lle bo angen. Y gwahaniaeth, neu'r "gwerth ychwanegol" yn null Cynefin yn yr amgylchiadau hyn yw bod gan y Cydlynwyr Lle'r hyblygrwydd i roi amser ac ymdrech ychwanegol i ddyfalbarhau i oresgyn y rhwystrau. Hefyd, oherwydd eu rhyddid i greu cyswllt ag ystod eang o ddarparwyr gwasanaethau lleol, mae'r Cydlynwyr Lle mewn sefyllfa dda i weld lle mae gwaith yn gorgyffwrdd neu'n cydweddu, a dod a'r darparwyr at ei gilydd.

Mae Cynefin yn helpu i gynnig cyfleoedd

Mae Cynefin yn helpu i gynnig cyfleoedd i gymunedau wella eu sgiliau a chreu incwm, trwy gynnig cymorth ac arweiniad i fentrau cymdeithasol. Mae'r Cydlynwyr Lle yn gynyddol ystyried sut i gefnogi cymunedau i barhau â'r ffrydiau gwaith eu hunain, ac i gaffael a chyflawni gwaith yn y dyfodol.

Mae cyfweliadau â rhanddalwyr lleol a chenedlaethol

Mae cyfweliadau â rhanddalwyr lleol a chenedlaethol yn dangos fod gwahaniaethau rhwng Cynefin a rhaglenni eraill yn cael eu cydnabod, ac mae tystiolaeth gynyddol fod y gwahaniaethau hyn yn galluogi Cynefin i roi gwerth ychwanegol. Mae'r gwahaniaethau'n cynnwys: hyblygrwydd; ehangder ffocws; gallu i ymateb i newid mewn amgylchiadau; a gallu i gysylltu ar wahanol lefelau. Mae hyn yn galluogi Cynefin i roi gwerth ychwanegol i ddarpariaeth sy'n bodoli trwy: weithio ar draws seilos; symbylu dulliau arloesol; creu synergedd; manteisio ar gyfleoedd sy'n amlygu; a gweithredu fel cyswllt rhwng cymunedau a darparwyr gwasanaeth

Polisi

Caiff Cynefin ei adnabod fel "rhaglen newid" gan ei fod yn ceisio newid y dull o gefnogi cymunedau a chynllunio adnoddau, a gan y gall y rhaglen ei hun newid ac addasu wrth ymateb i "le" a pholisi. Mae Cynefin yn wahanol i fodelau yn y gorffennol oherwydd y gallu i fwydo'n uniongyrchol i Lywodraeth Cymru - gan ddylanwadu ar bolisi ar unwaith

Mae rhaglen Cynefin yn ceisio bwydo'r dysg i raglenni

Mae rhaglen Cynefin yn ceisio bwydo'r dysg i raglenni eraill, er mwyn dylanwadu ar eu prosesau yn y dyfodol a dylanwadu ar ddatblygiad deddfwriaeth, e.e. Bil Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol, Bil yr Amgylchedd a Bil Iechyd y Cyhoedd.